Τα μοτίβα που κάποτε μας βοήθησαν να αντέξουμε μπορεί, αθόρυβα, να συνεχίζουν να μας καθοδηγούν, ακόμη κι όταν δεν μας εξυπηρετούν πια. Η θεραπεία μας δίνει την ευκαιρία να τα αναγνωρίσουμε και να επιλέξουμε διαφορετικά.
Θεραπεία Σχημάτων
Η Θεραπεία Σχημάτων βρίσκεται στον πυρήνα της κλινικής μου σκέψης και θεραπευτικής πρακτικής. Στη σελίδα αυτή παρουσιάζω συνοπτικά την προσέγγιση: την προέλευσή της, τον τρόπο με τον οποίο κατανοεί τις χρόνιες δυσκολίες, τι μπορεί να περιλαμβάνουν οι συνεδρίες και πώς τη συνδυάζω με άλλες τεκμηριωμένες μεθόδους.
Τι είναι η Θεραπεία Σχημάτων;
Η Θεραπεία Σχημάτων είναι ένα συνθετικό μοντέλο ψυχοθεραπείας, το οποίο ανέπτυξε ο Αμερικανός ψυχολόγος Jeffrey Young για δυσκολίες που είναι βαθιά ριζωμένες ή επίμονες, ιδίως όταν άλλες προσεγγίσεις έχουν προσφέρει μόνο μερική ανακούφιση (Young et al., 2003). Συνδυάζει στοιχεία της Γνωσιακής Συμπεριφορικής Θεραπείας (ΓΣΘ/CBT) με τη θεωρία του δεσμού και με βιωματικές τεχνικές που εστιάζουν στο συναίσθημα. Πέρα από τις δυσκολίες του παρόντος, εξετάζει με προσοχή τον τρόπο με τον οποίο παλαιότερες εμπειρίες εξακολουθούν να διαμορφώνουν το πώς σκέφτεστε, νιώθετε, σχετίζεστε με τους άλλους και αντιδράτε σε στιγμές πίεσης.
Σχήματα και Τρόποι Λειτουργίας
Τα σχήματα είναι παγιωμένα μοτίβα σκέψεων, συναισθημάτων, αναμνήσεων και σωματικών αισθήσεων που αφορούν τον εαυτό μας, τους άλλους και τον κόσμο. Συνήθως διαμορφώνονται κατά την παιδική και την εφηβική ηλικία, όταν βασικές συναισθηματικές ανάγκες, όπως η ασφάλεια, η αποδοχή, η αυτονομία, τα υγιή όρια και η ελευθερία έκφρασης, δεν καλύπτονται επαρκώς. Αν και κάποτε μας βοήθησαν να προσαρμοστούμε, στην ενήλικη ζωή μπορεί να μας κρατούν εγκλωβισμένους σε επώδυνες δυναμικές στις σχέσεις, σε σκληρή αυτοκριτική ή σε ένα επίμονο αίσθημα ότι δεν είμαστε αρκετοί.
Οι τρόποι λειτουργίας (modes) είναι οι συναισθηματικές καταστάσεις και οι μηχανισμοί αντιμετώπισης που αναδύονται όταν ενεργοποιείται ένα σχήμα. Για παράδειγμα, ένα σύντομο σχόλιο ενός συναδέλφου μπορεί ξαφνικά να σας κάνει να νιώσετε ανεπαρκείς και να σας ωθήσει να υπερεργαστείτε μέχρι αργά το βράδυ ή να αποσυρθείτε εντελώς. Η Θεραπεία Σχημάτων σας βοηθά να αναγνωρίζετε αυτές τις καταστάσεις, να κατανοείτε την προέλευσή τους και να ενισχύετε το σταθερό και συμπονετικό κομμάτι του εαυτού σας, το οποίο συχνά αποκαλείται «Υγιής Ενήλικας» ή «Ώριμος/Σοφός Εαυτός».
Σημαντικές μεταβάσεις στη ζωή, όπως η μετεγκατάσταση σε μια νέα χώρα, ένας νέος επαγγελματικός ρόλος, μια καινούρια σχέση ή η μετάβαση στη γονεϊκότητα, φέρνουν συχνά τέτοια μοτίβα στην επιφάνεια. Αυτή είναι συνήθως η στιγμή που οι άνθρωποι τα συνειδητοποιούν για πρώτη φορά.
Τι περιλαμβάνουν οι συνεδρίες;
Συνήθως ξεκινάμε διερευνώντας την ιστορία σας και τα μοτίβα που έχουν τη μεγαλύτερη σημασία για τη ζωή σας σήμερα, και καταλήγουμε σε μια κοινή κατανόηση του πώς συνδέονται μεταξύ τους. Ανάλογα με τις ανάγκες σας, οι συνεδρίες μπορεί στη συνέχεια να περιλαμβάνουν:
Αναστοχασμό πάνω σε πρόσφατες εμπειρίες, ώστε να αναγνωρίζουμε τα σχήματα και τις καταστάσεις τη στιγμή που ενεργοποιούνται.
Νοερή αναδιατύπωση (imagery rescripting), κατά την οποία επανεξετάζουμε δύσκολες αναμνήσεις με ασφαλή και καθοδηγούμενο τρόπο, ώστε να δοθεί χώρος σε ανάγκες που κάποτε έμειναν ανικανοποίητες.
Εργασία με καρέκλες (chair work), η οποία δίνει φωνή σε διαφορετικά κομμάτια του εαυτού σας, ώστε να μπορείτε να τα κατανοήσετε και να ανταποκριθείτε σε αυτά με διαφορετικό τρόπο.
Σταδιακή εξάσκηση σε πιο υγιείς τρόπους αντίδρασης στην καθημερινή ζωή.
Η Θεραπεία Σχημάτων είναι συχνά μια μεσοπρόθεσμη έως μακροπρόθεσμη προσέγγιση. Μαζί θα συμφωνήσουμε την εστίαση και τη διάρκεια που ανταποκρίνονται στις ανάγκες και τους στόχους σας. H θεραπευτική διαδικασία προχωρά με ρυθμό που σας είναι διαχειρίσιμος. Εσείς διατηρείτε πάντα τον έλεγχο για το τι θα μοιραστείτε και πόσο βαθιά θα προχωρήσουμε.
Πού μπορεί να βοηθήσει;
Η Θεραπεία Σχημάτων μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμη αν:
Αναγνωρίζετε μοτίβα που επαναλαμβάνονται στις σχέσεις σας ή στην εργασία σας.
Αντιμετωπίζετε έναν αυστηρό εσωτερικό επικριτή ή μια αδιάκοπη πίεση να ανταποκρίνεστε σε υψηλές απαιτήσεις.
Βιώνετε χρόνιο άγχος ή χαμηλή διάθεση.
Κατανοείτε τα μοτίβα σας σε γνωστικό επίπεδο, αλλά εξακολουθείτε να νιώθετε εγκλωβισμένοι σε αυτά.
Οι αρχές της Θεραπείας Σχημάτων έχουν, επίσης, εφαρμογή σε παιδιά και εφήβους. Εστιάζοντας στις βασικές ανάγκες που βρίσκονται πίσω από τα συναισθήματα και τη συμπεριφορά ενός νέου ανθρώπου, μπορούμε να κατανοήσουμε δυσκολίες όπως τα έντονα συναισθήματα, την απόσυρση και προβλήματα που ανακυκλώνονται στο σπίτι ή στο σχολείο. Έπειτα, μπορούμε να βρούμε μαζί, με τη συμμετοχή των γονέων όπου χρειάζεται, τι βοηθά το παιδί ή τον έφηβο να νιώθει ασφάλεια και κατανόηση.
Ερευνητικά δεδομένα
Η έρευνα δείχνει ότι η Θεραπεία Σχημάτων μπορεί να επιφέρει αλλαγές όχι μόνο στα συμπτώματα, αλλά και στα ίδια τα μοτίβα που βρίσκονται στη βάση τους. Μια συστηματική ανασκόπηση σε ευρύ φάσμα ψυχικών δυσκολιών διαπίστωσε ότι μπορεί να μειώσει και τα δύο (Taylor et al., 2017).
Όσον αφορά στην κατάθλιψη, μια μελέτη με σχεδόν 300 άτομα που νοσηλεύονταν ή παρακολουθούσαν πρόγραμμα κέντρου ημέρας έδειξε ότι η Θεραπεία Σχημάτων ήταν εξίσου αποτελεσματική με τη Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία (Kopf-Beck et al., 2024). Τα πρώτα ερευνητικά δεδομένα για τις αγχώδεις διαταραχές, την ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή και τη διαταραχή μετατραυματικού στρες είναι επίσης ενθαρρυντικά, αν και απαιτούνται περισσότερες μελέτες με αυστηρότερο μεθοδολογικό σχεδιασμό (Peeters et al., 2022).
Η έρευνα σε παιδιά και εφήβους διευρύνεται συνεχώς. Συστηματικές ανασκοπήσεις αναφέρουν ενθαρρυντικά αποτελέσματα σε εφήβους και νεαρούς ενήλικες με ποικίλες δυσκολίες (Joshua et al., 2026), καθώς και σε παιδιά και εφήβους με συναισθηματικές, συμπεριφορικές και κοινωνικές δυσκολίες, με μεγαλύτερα οφέλη όταν συμμετέχουν οι γονείς (Uysal et al., 2026). Και οι δύο ανασκοπήσεις επισημαίνουν ότι τα δεδομένα βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο.
Τα ισχυρότερα ερευνητικά δεδομένα μέχρι σήμερα αφορούν χρόνιες δυσκολίες που σχετίζονται με την προσωπικότητα, όπου τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες μελέτες και ανασκοπήσεις υποστηρίζουν την αποτελεσματικότητα της Θεραπείας Σχημάτων σε σύγκριση με τη συνήθη θεραπεία και άλλες καθιερωμένες παρεμβάσεις (Arntz et al., 2022; Bamelis et al., 2014; Giesen-Bloo et al., 2006; Jacob & Arntz, 2013).
Εφαρμογή
Στο γραφείο μου, η Θεραπεία Σχημάτων αποτελεί θεμελιώδες κομμάτι της προσέγγισης μου. Παράλληλα, αντλώ στοιχεία από τη ΓΣΘ (CBT) όπου κρίνεται απαραίτητο, τεχνικές εστιασμένες στη λύση (solution-focused) και προσεγγίσεις βασισμένες στην ενσυνειδητότητα (mindfulness), μέσα σε ένα προσωποκεντρικό πλαίσιο που λαμβάνει υπόψη το τραύμα (trauma-informed). Με αυτόν τον τρόπο, η θεραπεία προσαρμόζεται στις δικές σας ανάγκες, αντί να ακολουθεί ένα αυστηρά προκαθορισμένο πρωτόκολλο.
Με παιδιά και εφήβους, αξιοποιώ αρχές της Θεραπείας Σχημάτων με τρόπο κατάλληλο για την ηλικία τους, σε συνδυασμό με άλλες μεθόδους προσαρμοσμένες στο αναπτυξιακό τους στάδιο. Σε αυτές περιλαμβάνονται στοιχεία από τη Θεραπεία Αποδοχής και Δέσμευσης (ACT), καθώς και δραστηριότητες βασισμένες στη δημιουργική έκφραση και το παιχνίδι. Στόχος είναι να βοηθήσω τους νεαρούς θεραπευόμενους να αναγνωρίζουν και να εκφράζουν όσα νιώθουν, να κατανοούν τις ανάγκες που κρύβονται πίσω από τις αντιδράσεις τους και να αναπτύσσουν πιο υγιείς τρόπους διαχείρισης, ώστε να νιώθουν μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση, σύνδεση και εσωτερική ηρεμία.
Πρακτικές πληροφορίες
Οι συνεδρίες κοστίζουν €95 (50 λεπτά) και πραγματοποιούνται στα αγγλικά ή στα ελληνικά, δια ζώσης στη Χάγη ή διαδικτυακά σε όλη την ΕΕ/ΕΟΧ για ενήλικες και εφήβους. Δεν χρειάζεται παραπομπή από γενικό ιατρό, και μπορείτε να ξεκινήσετε με μια δωρεάν εισαγωγική κλήση 20 λεπτών.
Για αναλυτικές πληροφορίες σχετικά με τις παρεχόμενες υπηρεσίες, τις αμοιβές, τις ακυρώσεις και την ασφαλιστική κάλυψη, δείτε την ενότητα Υπηρεσίες και Συχνές Ερωτήσεις.
Οι πληροφορίες σε αυτή τη σελίδα είναι γενικές και δεν υποκαθιστούν μια εξατομικευμένη αξιολόγηση· μια προσέγγιση βασισμένη στη Θεραπεία Σχημάτων μπορεί να μην ταιριάζει σε όλους.
Είναι η σωστή επιλογή για εσάς;
Το γραφείο μου προσφέρει προληπτική και θεραπευτική ψυχολογική υποστήριξη. Δεν παρέχει εξειδικευμένη ψυχιατρική φροντίδα (Gespecialiseerde GGZ). Εάν βιώνετε οξεία κρίση, ψύχωση, ή χρειάζεστε εξειδικευμένη θεραπεία για σοβαρές διατροφικές διαταραχές ή εξαρτήσεις, παρακαλώ επικοινωνήστε με τον οικογενειακό σας γιατρό (GP) ή τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης για το κατάλληλο επίπεδο φροντίδας (δείτε περισσότερα στην ενότητα Υπηρεσίες).
Αν δεν είστε σίγουροι εάν το γραφείο μου είναι κατάλληλο για εσάς, μη διστάσετε να επικοινωνήσετε μαζί μου. Χαίρομαι να το συζητήσουμε, να απαντήσω στις ερωτήσεις σας ή να σας κατευθύνω σε κάποιον πιο κατάλληλο να σας βοηθήσει.
Βιβλιογραφικές αναφορές
Arntz, A., Jacob, G. A., Lee, C. W., Brand-de Wilde, O. M., Fassbinder, E., Harper, R. P., Lavender, A., Lockwood, G., Malogiannis, I. A., Ruths, F. A., Schweiger, U., Shaw, I. A., Zarbock, G., & Farrell, J. M. (2022). Effectiveness of predominantly group schema therapy and combined individual and group schema therapy for borderline personality disorder: A randomized clinical trial. JAMA Psychiatry, 79(4), 287–299. https://doi.org/10.1001/jamapsychiatry.2022.0010
Bamelis, L. L. M., Evers, S. M. A. A., Spinhoven, P., & Arntz, A. (2014). Results of a multicenter randomized controlled trial of the clinical effectiveness of schema therapy for personality disorders. American Journal of Psychiatry, 171(3), 305–322. https://doi.org/10.1176/appi.ajp.2013.12040518
Giesen-Bloo, J., van Dyck, R., Spinhoven, P., van Tilburg, W., Dirksen, C., van Asselt, T., Kremers, I., Nadort, M., & Arntz, A. (2006). Outpatient psychotherapy for borderline personality disorder: Randomized trial of schema-focused therapy vs transference-focused psychotherapy. Archives of General Psychiatry, 63(6), 649–658. https://doi.org/10.1001/archpsyc.63.6.649
Jacob, G. A., & Arntz, A. (2013). Schema therapy for personality disorders—A review. International Journal of Cognitive Therapy, 6(2), 171–185. https://doi.org/10.1521/ijct.2013.6.2.171
Joshua, P. R., Lewis, V., Kelty, S. F., & Boer, D. P. (2026). Applications of schema therapy in young people: A systematic review. Cognitive Behaviour Therapy, 55(4), 591–613. https://doi.org/10.1080/16506073.2025.2522375
Kopf-Beck, J., Müller, C. L., Tamm, J., Fietz, J., Rek, N., Just, L., Spock, Z. I., Weweck, K., Takano, K., Rein, M., Keck, M. E., & Egli, S. (2024). Effectiveness of schema therapy versus cognitive behavioral therapy versus supportive therapy for depression in inpatient and day clinic settings: A randomized clinical trial. Psychotherapy and Psychosomatics, 93(1), 24–35. https://doi.org/10.1159/000535492
Peeters, N., van Passel, B., & Krans, J. (2022). The effectiveness of schema therapy for patients with anxiety disorders, OCD, or PTSD: A systematic review and research agenda. British Journal of Clinical Psychology, 61(3), 579–597. https://doi.org/10.1111/bjc.12324
Taylor, C. D. J., Bee, P., & Haddock, G. (2017). Does schema therapy change schemas and symptoms? A systematic review across mental health disorders. Psychology and Psychotherapy: Theory, Research and Practice, 90(3), 456–479. https://doi.org/10.1111/papt.12112
Uysal, M., Gurel Ficicioglu, I. E., Mutlu, M., & Mutluer, T. (2026). Schema therapy for children and adolescents: A systematic review of individual, group, and parent-based interventions. Clinical Child and Family Psychology Review, 29(3), 477–492. https://doi.org/10.1007/s10567-026-00568-4
Young, J. E., Klosko, J. S., & Weishaar, M. E. (2003). Schema therapy: A practitioner's guide. Guilford Press.
